Wymiana opon w domu najczęściej oznacza zamianę całych kół, czyli felg z założonymi oponami. Taką czynność można wykonać samodzielnie, jeśli masz właściwe narzędzia i zachowasz zasady bezpieczeństwa. Zdjęcie opony z felgi i założenie innej wymaga natomiast montażownicy, kontroli czujników TPMS oraz wyważenia, dlatego tę pracę należy zlecić serwisowi.
Co właściwie obejmuje wymiana opon?
W języku potocznym „wymiana opon” może oznaczać dwie różne czynności. Pierwsza polega na zdjęciu kompletnego koła z piasty i założeniu innego, wcześniej przygotowanego kompletu. To sezonową zmianę kół możesz przeprowadzić w garażu.
Druga czynność to demontaż gumy z felgi i montaż nowej opony na tej samej feldze. Do tego potrzebna jest specjalistyczna montażownica, a po zakończeniu także wyważarka. Próba wykonania tego bez odpowiedniego sprzętu może uszkodzić felgę, stopkę opony albo czujnik TPMS.
Jak przygotować się do zmiany koła?
Samochód ustaw na twardej, równej powierzchni. Wyłącz silnik, zaciągnij hamulec ręczny, a w aucie z automatyczną skrzynią wybierz położenie P. Przy manualnej skrzyni włącz bieg. Przed podniesieniem auta przygotuj narzędzia:
| Narzędzie | Zastosowanie |
|---|---|
| Podnośnik samochodowy | Unosi auto w punkcie wskazanym przez producenta. |
| Klucz krzyżowy | Służy do wstępnego luzowania i odkręcania śrub lub nakrętek koła. |
| Klucz dynamometryczny | Pozwala dokręcić śruby z momentem przewidzianym dla danego auta. |
| Szczotka druciana | Usuwa luźną rdzę i zabrudzenia z powierzchni piasty. |
Przed rozpoczęciem sprawdź także kilka warunków, które ograniczają ryzyko przesunięcia samochodu:
- Samochód stoi na płaskim i stabilnym podłożu.
- Hamulec ręczny jest zaciągnięty, a silnik wyłączony.
- Koło położone po przekątnej względem zmienianego zostało zabezpieczone klinem.
- W pobliżu nie ma osób, które mogłyby znaleźć się pod podnoszonym autem.
Jak wygląda wymiana koła krok po kroku?
- Zdejmij kołpak lub osłonę, jeśli samochód je ma. Poluzuj śruby kluczem krzyżowym, ale jeszcze ich nie wykręcaj.
- Ustaw podnośnik dokładnie w punkcie wskazanym w instrukcji obsługi. Nie opieraj go na przypadkowym fragmencie progu ani podłogi.
- Podnieś samochód tylko na tyle, aby wymieniane koło znalazło się kilka centymetrów nad podłożem i mogło się swobodnie obracać.
- Wykręć poluzowane śruby i zdejmij koło. Jeśli przechowujesz komplet sezonowy, oznacz jego pozycję, na przykład LP dla lewego przodu.
- Oczyść szczotką drucianą powierzchnię piasty. Usuń luźną rdzę i brud, ale nie nakładaj smaru na gwinty śrub, chyba że producent wyraźnie to przewidział.
- Załóż nowe koło. Sprawdź oznaczenia kierunku obrotu oraz stronę montażu opony asymetrycznej, jeśli takie oznaczenia znajdują się na jej boku.
- Wkręć śruby ręcznie, a następnie lekko dokręć je kluczem krzyżowym. Koło powinno przylegać do piasty, ale nie dokręcaj go jeszcze z pełną siłą.
- Opuść samochód tak, aby opona dotknęła podłoża i nie mogła się obracać. Nie opuszczaj auta całkowicie na tym etapie.
- Dokręć śruby kluczem dynamometrycznym do wartości podanej w instrukcji obsługi. Dokręcaj je na krzyż, czyli przechodź do śruby po przeciwnej stronie, a nie do sąsiedniej.
- Opuść samochód całkowicie, usuń podnośnik i załóż kołpak. Powtórz procedurę przy pozostałych kołach.
Dokręcanie na krzyż równomiernie dociska felgę do piasty i zmniejsza ryzyko jej nieprawidłowego osadzenia. Moment dokręcania jest zależny od modelu samochodu, rodzaju felgi i śrub. Nie przyjmuj jednej wartości dla wszystkich aut. Właściwy parametr znajdziesz w instrukcji obsługi.
Nie wchodź pod samochód oparty wyłącznie na podnośniku. Podnośnik służy do krótkiego podniesienia auta podczas wymiany koła, a nie do podtrzymywania pojazdu przy pracach pod podwoziem.
TPMS a wymiana kół
TPMS to system monitorujący ciśnienie w oponach. W wersji bezpośredniej czujniki są zwykle zamontowane przy zaworach wewnątrz kół i przekazują dane do samochodu. Występują też układy pośrednie, które oceniają różnice prędkości obrotowej kół na podstawie danych z ABS, bez osobnych czujników w oponie.
Sama zamiana kompletnych kół nie powinna uszkodzić czujników. Po założeniu innego kompletu samochód może jednak wymagać kalibracji albo rozpoznania nowych identyfikatorów czujników. Sposób postępowania zależy od modelu auta. Czasem wystarczy procedura z menu pojazdu, a czasem potrzebne jest urządzenie diagnostyczne podłączone przez OBD.
Największe ryzyko uszkodzenia TPMS występuje podczas zdejmowania opony z felgi na montażownicy. Głowica urządzenia może trafić w czujnik przy zaworze, dlatego pracę powinien wykonać serwis, który wie, gdzie znajduje się sensor.
Kiedy pojechać do serwisu?
Nie próbuj wykonywać całej operacji samodzielnie, gdy nie masz pewności co do punktów podparcia, momentu dokręcania albo stanu koła. Pomoc fachowca jest potrzebna także w następujących sytuacjach:
- Opona ma zostać zdjęta z felgi i zastąpiona inną.
- Koła wymagają wyważenia po montażu lub pojawiają się drgania podczas jazdy.
- Samochód zgłasza błąd TPMS albo nie rozpoznaje założonego kompletu.
- Nie masz stabilnego podnośnika, klucza dynamometrycznego lub miejsca pozwalającego bezpiecznie pracować.
Po sezonowej zmianie kół sprawdź ciśnienie zgodnie z zaleceniami producenta. Gdy zmieniasz cały komplet z czujnikami, może być potrzebne ponowne przypisanie ich do samochodu. Jeśli wymieniasz samą oponę na tej samej feldze, serwis powinien sprawdzić działanie TPMS i wyważyć koło.
Samodzielna wymiana jest rozsądnym rozwiązaniem tylko wtedy, gdy zmieniasz gotowe koła i możesz zachować pełną kontrolę nad podnoszeniem oraz dokręcaniem. Montaż opony na feldze, wyważanie i obsługę uszkodzonych czujników pozostaw warsztatowi.
