Przepisy nie określają odległości ogrodzenia od osi jezdni. Właściwym punktem odniesienia jest zewnętrzna krawędź jezdni, a nie jej oś, granica działki ani granica pasa drogowego. Przy drodze gminnej art. 43 ustawy o drogach publicznych wskazuje 6 m w terenie zabudowy i 15 m poza terenem zabudowy, ale te wartości dotyczą obiektów budowlanych. Nie stosuje się ich automatycznie do każdego ogrodzenia.
Oś jezdni a zewnętrzna krawędź jezdni
Oś jezdni jest przede wszystkim pojęciem technicznym używanym przy projektowaniu i opisywaniu drogi. Właściciel działki planujący ogrodzenie powinien sprawdzić inny punkt: zewnętrzną krawędź jezdni, czyli granicę części drogi przeznaczonej do ruchu pojazdów.
Nie należy utożsamiać jej z granicą działki, krawędzią całego asfaltu wraz z poboczem ani granicą pasa drogowego. Pas drogowy może obejmować także chodnik, rów, pobocze, skarpę, odwodnienie i teren zarezerwowany pod rozbudowę drogi. Dlatego stary płot albo niewykorzystany pas ziemi przy ulicy nie przesądza o prawnej granicy nieruchomości.
Jakie odległości przewiduje art. 43 ustawy?
Art. 43 Ustawy o drogach publicznych określa minimalne odległości obiektów budowlanych od zewnętrznej krawędzi jezdni. Wartości zależą od kategorii drogi oraz od tego, czy znajduje się ona w terenie zabudowy:
| Kategoria drogi | Teren zabudowy | Poza terenem zabudowy |
|---|---|---|
| Droga gminna | 6 m | 15 m |
| Droga powiatowa lub wojewódzka | 8 m | 20 m |
| Droga krajowa ogólnodostępna | 10 m | 25 m |
Odległość mierzy się od zewnętrznej krawędzi jezdni, nie od osi drogi. Tabela nie oznacza jednak, że każdy płot przy drodze gminnej musi zawsze znajdować się co najmniej 6 albo 15 m od jezdni. Art. 43 odnosi się do obiektów budowlanych, a prawna kwalifikacja ogrodzenia zależy od jego funkcji i otoczenia.
Czy każde ogrodzenie musi być odsunięte o 6 lub 15 m?
Ogrodzenie związane funkcjonalnie z istniejącym budynkiem może być traktowane jako urządzenie budowlane. W takim przypadku nie należy automatycznie stosować odległości z art. 43 tylko dlatego, że płot stoi przy drodze. Nie oznacza to jednak swobody w lokalizowaniu ogrodzenia. Nadal nie może ono wejść w pas drogowy, ograniczać widoczności ani kolidować z chodnikiem, rowem, odwodnieniem lub urządzeniami drogowymi.
Inaczej może zostać ocenione samodzielne ogrodzenie działki niezabudowanej. Jeżeli nie służy ono korzystaniu z istniejącego budynku, może zostać uznane za odrębny obiekt budowlany. Wtedy organ może badać, czy zachowano odległość z art. 43. Przy lokalizacji bliżej niż przewiduje ustawa potrzebna może być zgoda zarządcy drogi, wydawana w szczególnie uzasadnionym przypadku.
Wysokość ogrodzenia to osobna kwestia. Zgodnie z Prawem budowlanym ogrodzenie o wysokości do 2,20 m co do zasady nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Ogrodzenie wyższe niż 2,20 m wymaga zgłoszenia. Brak obowiązku zgłoszenia nie zwalnia jednak z przestrzegania przepisów drogowych, planu miejscowego ani wymagań dotyczących bezpieczeństwa ruchu.
Co sprawdzić przed budową ogrodzenia?
Przed wyznaczeniem linii płotu sprawdź kolejno następujące kwestie:
- Granice nieruchomości – porównaj planowane ogrodzenie z aktualną mapą geodezyjną. Jeżeli znaki graniczne są niewidoczne albo przebieg granicy jest sporny, skorzystaj z pomocy geodety.
- Kategorię drogi i jej zarządcę – dla drogi gminnej jest nim co do zasady wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a dla drogi powiatowej zarząd powiatu.
- Granicę pasa drogowego – ustal ją na podstawie dokumentacji, ponieważ może przebiegać dalej niż widoczna krawędź jezdni i nie musi pokrywać się ze starym ogrodzeniem.
- Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – plan może wyznaczać linie rozgraniczające drogi, rezerwę pod poszerzenie ulicy oraz wymagania dotyczące wysokości lub formy płotu.
- Uchwałę krajobrazową – w niektórych gminach może ona określać materiał, kolor, ażurowość albo maksymalną wysokość ogrodzenia.
- Widoczność przy zjeździe i skrzyżowaniu – słupki, pełne przęsła, żywopłot i brama nie mogą tworzyć zagrożenia dla kierowców ani pieszych.
- Sposób otwierania bramy i furtki – nie mogą otwierać się na zewnątrz działki, na chodnik, pobocze ani jezdnię.
Jeżeli masz wątpliwości, przygotuj mapę, szkic przebiegu ogrodzenia i podstawowe parametry konstrukcji, a następnie zwróć się do zarządcy drogi o pisemne stanowisko. Jest to szczególnie ważne przy działce niezabudowanej, płocie ustawianym bardzo blisko jezdni oraz niejasnym przebiegu pasa drogowego.
Co grozi za wejście ogrodzeniem w pas drogowy?
Umieszczenie ogrodzenia w pasie drogowym bez wymaganego zezwolenia może skutkować nakazem jego usunięcia albo przestawienia. Zarządca drogi może również naliczyć opłatę za bezprawne zajęcie pasa drogowego, a w określonych przypadkach także karę pieniężną. Koszt demontażu i ponownego wykonania płotu ponosi właściciel.
Nie warto przyjmować, że skoro poprzednie ogrodzenie stało w tym samym miejscu przez wiele lat, to wyznacza legalną linię. Przy planowanym poszerzeniu drogi, kontroli albo sporze granicznym taki argument może okazać się niewystarczający. Najpierw ustal granice geodezyjne i pasa drogowego, a dopiero potem wyznacz położenie nowego ogrodzenia.
Najważniejsza zasada jest prosta: nie mierz odległości od osi jezdni. Sprawdź zewnętrzną krawędź jezdni, kategorię drogi, granicę pasa drogowego oraz kwalifikację prawną ogrodzenia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej ani uzgodnienia z zarządcą drogi.
