Jazda automatem jest prostsza niż prowadzenie auta z manualną skrzynią, ale wymaga zmiany kilku nawyków. Używaj wyłącznie prawej nogi, zmieniaj tryby dopiero po całkowitym zatrzymaniu i na postoju w korku pozostawiaj lewarek w pozycji D.
Podstawy obsługi automatu
Automatyczna skrzynia biegów sama dobiera przełożenia, dlatego kierowca nie korzysta ze sprzęgła ani nie zmienia biegów ręcznie. Do dyspozycji są dwa pedały: hamulec po lewej i gaz po prawej.
Najważniejsza zasada brzmi: prawa noga obsługuje oba pedały. Lewą oprzyj na podnóżku. Hamowanie lewą nogą jest ryzykowne, ponieważ po przesiadce z manuala możesz odruchowo nacisnąć pedał zbyt mocno, tak jak sprzęgło. To może spowodować gwałtowne hamowanie i utratę kontroli nad autem.
Na lewarku najczęściej znajdziesz oznaczenia PRND oraz dodatkowe tryby zależne od modelu samochodu:
| Symbol | Nazwa | Funkcja |
|---|---|---|
| P | Park | Pozycja postojowa, która blokuje mechanizm skrzyni |
| R | Reverse | Jazda do tyłu |
| N | Neutral | Luz, używany tylko w określonych sytuacjach |
| D | Drive | Jazda do przodu z automatyczną zmianą przełożeń |
| S | Sport | Wyższe obroty i późniejsze zmiany biegów |
| M, +, – | Manual | Ręczny wybór wyższego lub niższego przełożenia |
| W | Winter | Tryb przeznaczony do ruszania na śliskiej nawierzchni |
Symbole S, M, W, L oraz oznaczenia 1, 2 i 3 nie występują w każdym samochodzie. Ich działanie może się różnić, dlatego przed użyciem sprawdź instrukcję konkretnego modelu.
Jak ruszyć automatem?
Samochód może zacząć pełznąć po wybraniu D lub R i zwolnieniu hamulca, nawet bez naciskania gazu. Dlatego uruchamiaj go zawsze z wciśniętym hamulcem:
- Usiądź za kierownicą, zapnij pas i upewnij się, że lewarek znajduje się w pozycji P lub – jeśli instrukcja to dopuszcza – N.
- Wciśnij pedał hamulca i uruchom silnik.
- Przy nadal wciśniętym hamulcu wybierz D do jazdy do przodu albo R do cofania.
- Zwolnij hamulec ręczny, jeśli był zaciągnięty.
- Powoli puść pedał hamulca i dopiero potem delikatnie dodaj gazu.
Przed przełączeniem z D na R albo z R na D samochód musi całkowicie się zatrzymać. Krótka chwila zwłoki po zmianie trybu może ograniczyć szarpnięcie, szczególnie w starszym aucie.
Jak parkować automatem?
Na płaskim terenie prawidłowa kolejność jest prosta: zatrzymaj samochód, wybierz P, zaciągnij hamulec ręczny i wyłącz silnik. Na wzniesieniu kolejność ma większe znaczenie, ponieważ pozwala odciążyć blokadę w skrzyni:
- Zatrzymaj pojazd, trzymając wciśnięty pedał hamulca.
- Zaciągnij hamulec ręczny.
- Przełącz lewarek na P.
- Wyłącz silnik i dopiero wtedy zwolnij pedał hamulca.
Pozycja P blokuje mechanizm skrzyni, ale nie zastępuje hamulca postojowego. Na pochyłości ciężar auta może oprzeć się na niewielkiej zapadce blokującej, co utrudnia późniejsze wybranie trybu i zwiększa obciążenie mechanizmu.
Czego nie robić podczas jazdy automatem?
Najwięcej problemów powodują przyzwyczajenia przeniesione z manualnej skrzyni. W codziennej jeździe trzymaj się następujących zasad:
- Nie przełączaj między P, R, N i D, gdy samochód jeszcze się porusza.
- Nie wybieraj P nawet przy minimalnym ruchu, ponieważ możesz uszkodzić blokadę skrzyni.
- Nie wrzucaj N podczas zjazdu ze wzniesienia ani po to, aby oszczędzać paliwo.
- Nie wciskaj gazu przed wybraniem D i nie zwiększaj obrotów na luzie.
- Nie naciskaj jednocześnie gazu i hamulca, chyba że instrukcja pojazdu wyraźnie przewiduje konkretną procedurę.
- Nie uruchamiaj auta „na pych” i nie holuj go na lince bez sprawdzenia zaleceń producenta.
Tryb N nie jest zamiennikiem hamulca ani sposobem na bezpieczny zjazd z góry. W wielu automatach ogranicza smarowanie przekładni, a kierowca traci też możliwość wykorzystania hamowania silnikiem.
W razie awarii większość samochodów z automatyczną skrzynią należy transportować na lawecie. Dopuszczalny sposób holowania, prędkość i dystans zależą od konstrukcji pojazdu.
Automat w korku, górach i zimą
W korku zwykle pozostawiaj skrzynię w pozycji D i kontroluj auto hamulcem. Nie ma potrzeby przełączania na N lub P przy każdym krótkim zatrzymaniu. Takie zmiany nie poprawiają płynności jazdy, a częste wybieranie P może być niebezpieczne, gdy ktoś uderzy w tył samochodu.
Podczas długiego zjazdu używaj hamowania silnikiem. W zależności od konstrukcji auta możesz wybrać tryb M, S, L albo ograniczenie do niższego przełożenia, na przykład 1, 2 lub 3. Dzięki temu hamulce nie muszą przez cały czas przejmować całego obciążenia. Konkretnego trybu używaj zgodnie z instrukcją samochodu.
Inaczej zachowuje się skrzynia DSG i inne przekładnie dwusprzęgłowe. W klasycznym automacie hydrokinetycznym powolne toczenie po zwolnieniu hamulca jest normalnym zjawiskiem. W DSG częste „pełzanie” w korku może przypominać jazdę na półsprzęgle i przyspieszać zużycie sprzęgieł. Lepiej zostawić większy odstęp, ruszać krótkimi odcinkami i zatrzymywać auto zamiast przez długi czas poruszać się centymetr po centymetrze.
Zimą ruszaj spokojnie i unikaj gwałtownego gazu. Jeśli samochód ma tryb W lub symbol płatka śniegu, korzystaj z niego tylko w sytuacjach przewidzianych przez producenta. Na śliskiej drodze tryb sportowy może powodować zbyt gwałtowne reakcje. Gdy koła się ślizgają, nie próbuj energicznie przełączać między D i R. Najpierw całkowicie zatrzymaj auto i wybierz tryb zgodnie z instrukcją.
Najważniejsze nawyki początkującego kierowcy
Przez pierwsze jazdy ćwicz płynne zwalnianie hamulca i delikatne dodawanie gazu. Automat może reagować szybciej, niż oczekujesz, a samochód zaczyna poruszać się sam po wybraniu D lub R.
Jeśli podczas zmiany przełożeń pojawiają się silne szarpnięcia, opóźnienia, nietypowe odgłosy albo wycieki oleju, przerwij eksperymenty i zleć diagnostykę warsztatowi. O trwałości przekładni decyduje też serwis, w tym wymiana oleju ATF zgodnie z zaleceniami producenta skrzyni lub samochodu.
Prawa noga do gazu i hamulca, pełne zatrzymanie przed zmianą kierunku, D w korku oraz ręczny przed P na wzniesieniu – te cztery zasady wystarczą, aby bezpiecznie zacząć jeździć automatem.
