Nie ma jednej zasady, że prowadnice hamulcowe zawsze trzeba smarować albo zawsze pozostawiać suche. Decyduje konstrukcja zacisku i instrukcja producenta. Prowadnice zaprojektowane do pracy na sucho po nasmarowaniu mogą zacząć się blokować, a te wymagające środka smarnego powinny otrzymać wyłącznie preparat przeznaczony do konkretnego zastosowania.
Dlaczego smarowanie prowadnic może powodować problemy?
Najczęstszy błąd polega na założeniu, że każda prowadnica będzie pracować lepiej po obfitym pokryciu smarem. W rzeczywistości nadmiar preparatu może zebrać pył z klocków i inne zanieczyszczenia. Z czasem powstaje lepka masa, która zwiększa opory przesuwu zamiast je zmniejszać.
Problem może pojawić się także wtedy, gdy środek nie jest kompatybilny z gumową osłoną prowadnicy. Preparaty zawierające składniki ropopochodne mogą powodować pęcznienie i uszkodzenie gumy. Zmieniony wymiar uszczelnienia utrudnia przesuwanie trzpienia, zatrzymuje wilgoć oraz sprzyja korozji.
Smaru miedzianego nie należy stosować wewnątrz zacisku ani na prowadnicach. W układzie hamulcowym może przyczyniać się do korozji elektrochemicznej, a jego składniki mogą negatywnie wpływać na elementy gumowe. Sam opis produktu jako „smar do hamulców” nie potwierdza, że nadaje się on do prowadnic konkretnego zacisku.
Skutki niewłaściwego doboru środka mogą obejmować:
- utrudnione przesuwanie zacisku i nierównomierne zużycie klocków,
- ciągłe, lekkie tarcie klocka o tarczę i szum nasilający się po rozgrzaniu,
- przegrzewanie hamulca, a w dalszej kolejności bicie kierownicy lub pulsację pedału,
- zapieczenie prowadnicy i konieczność jej wymiany albo regeneracji zacisku.
Kiedy prowadnice hamulcowe smarować, a kiedy pozostawić suche?
W zaciskach pływających prowadnice umożliwiają przesuwanie jarzma lub zacisku względem wspornika. Ich wykonanie, rodzaj tulei oraz sposób uszczelnienia mogą się jednak różnić. Dlatego dwa pozornie podobne zaciski mogą wymagać odmiennej procedury.
W zależności od konstrukcji spotyka się:
- prowadnice wymagające smarowania – stosuje się na nich niewielką ilość preparatu wskazanego przez producenta układu,
- prowadnice suche – po oczyszczeniu mają pracować bez smaru, ponieważ dodatkowy środek zwiększa opory i ułatwia gromadzenie brudu.
Nie można też utożsamiać wszystkich czynności wykonywanych przy zacisku ze smarowaniem prowadnic. Producent może zalecać preparat na powierzchnie styku klocka z jarzmem, inne miejsca pozostawiając czyste, a jeszcze inny środek przewidując do montażu nowych uszczelek i tulei. Przykładowo dokumentacja ATE wskazuje konkretne preparaty i konkretne punkty aplikacji, a jednocześnie wyraźnie wyklucza smarowanie wybranych połączeń.
W razie wątpliwości jedynym pewnym źródłem jest instrukcja serwisowa konkretnego zacisku lub pojazdu. Należy sprawdzić nie tylko typ samochodu, lecz także wersję zacisku, ponieważ różnice konstrukcyjne mogą występować nawet w obrębie jednego modelu. Jeżeli dokumentacja nie przewiduje smaru na danej prowadnicy, bezpieczniej pozostawić ją czystą i suchą niż smarować ją „na zapas”.
Jak poprawnie przygotować prowadnice?
Serwis trzeba rozpocząć od usunięcia starego środka i zanieczyszczeń. Nowy smar nałożony na skorodowaną lub zabrudzoną powierzchnię nie naprawi problemu, a może zamknąć brud pod gumową osłoną.
- Zdemontuj prowadnicę i usuń stary preparat oraz nalot przy użyciu odpowiednich narzędzi, nie uszkadzając powierzchni współpracujących.
- Umyj elementy środkiem do czyszczenia hamulców albo innym preparatem dopuszczonym do tych części, a następnie dokładnie je osusz.
- Sprawdź trzpień, otwór, tuleję i gumową osłonę pod kątem korozji, pęknięć, spęcznień oraz odkształceń.
- Zastosuj wyłącznie środek wskazany przez producenta i tylko wtedy, gdy dana konstrukcja wymaga smarowania.
- Wymień uszkodzone lub spuchnięte elementy gumowe, zamiast próbować kompensować ich stan większą ilością smaru.
Do mycia nie należy używać benzyny, oleju napędowego ani innych środków ropopochodnych, ponieważ mogą niszczyć gumowe części układu. Nie wolno też usuwać pyłu hamulcowego sprężonym powietrzem. Pył z okładzin może zawierać składniki szkodliwe dla zdrowia. Lepszym rozwiązaniem jest preparat do czyszczenia hamulców, który rozpuszcza zabrudzenia i szybko odparowuje.
Nie smaruj prowadnicy „na wszelki wypadek”. Najpierw ustal, czy dany zacisk jest przeznaczony do pracy z preparatem, a potem dobierz środek zgodny z dokumentacją.
Jaki wniosek wyciągnąć?
Prowadnice hamulcowe smaruje się tylko wtedy, gdy przewiduje to konstrukcja i procedura producenta. Prowadnice suche powinny zostać czyste, natomiast w systemach smarowanych liczy się właściwy preparat, mała ilość i dokładne oczyszczenie powierzchni. Smar miedziany nie jest bezpiecznym zamiennikiem środka przeznaczonego do zacisku. Gdy prowadnica jest zapieczona, skorodowana albo nadal stawia opór po czyszczeniu, potrzebna może być wymiana elementu lub regeneracja zacisku.
