Katalizator znajduje się w układzie wydechowym, najczęściej tuż za kolektorem wydechowym albo pod podłogą auta, przed tłumikami. Dokładne miejsce zależy od modelu, rocznika i rodzaju silnika. W niektórych samochodach element jest zintegrowany z kolektorem, umieszczony przy turbosprężarce albo ukryty pod osłoną termiczną.
Gdzie szukać katalizatora w pierwszej kolejności?
Najpierw sprawdź okolice silnika i początkowy odcinek układu wydechowego. Kolektor wydechowy to część przykręcona do silnika, która zbiera spaliny z cylindrów i kieruje je do jednej rury. Katalizator może znajdować się bezpośrednio za nim, często blisko turbosprężarki lub przedniej osi.
W innych konstrukcjach jest zamontowany dalej, pod podłogą pojazdu. Aby go znaleźć, trzeba spojrzeć pod samochód wzdłuż rury wydechowej, zaczynając od strony silnika i przesuwając wzrok w kierunku tłumików. W nowoczesnych autach katalizator może być schowany za osłoną termiczną albo znajdować się wewnątrz kolektora. Jeśli nie widać go z zewnątrz, nie należy od razu zakładać, że został usunięty.
Jak rozpoznać katalizator pod autem?
Katalizator przypomina metalową puszkę wstawioną w rurę wydechową. W samochodach osobowych ma zwykle kształt cylindryczny lub lekko spłaszczony, z zaokrąglonymi krawędziami. Można go opisać jako miejscowe pogrubienie rury, połączone z jednej strony rurą dolotową, a z drugiej wylotową.
Najłatwiej pomylić go z tłumikiem. Oba elementy są częścią tego samego układu, ale zazwyczaj można je rozróżnić po położeniu i wyglądzie. Podczas oględzin zwróć uwagę na następujące cechy:
- Położenie – katalizator znajduje się bliżej silnika, a tłumiki są umieszczone dalej, w kierunku tylnej części auta.
- Kształt – katalizator jest zwykle smukły, cylindryczny lub lekko spłaszczony.
- Wielkość – tłumik zazwyczaj ma większą, bardziej masywną obudowę i mniej opływowy kształt.
- Połączenie z rurą – katalizator tworzy zwarty element w początkowej części układu wydechowego, często przed pierwszym tłumikiem.
W pobliżu katalizatora mogą znajdować się sondy lambda. Nie są one jednak częścią jego obudowy. To czujniki wkręcone w rurę wydechową, które służą do kontrolowania składu spalin i pracy układu.
Czy lokalizacja zależy od rodzaju samochodu?
Tak. Producenci rozmieszczają elementy układu wydechowego tak, aby katalizator szybko osiągał temperaturę roboczą. Z tego powodu w wielu nowszych autach montuje się go blisko silnika, kolektora lub turbosprężarki. W starszych konstrukcjach częściej znajduje się pod podłogą, na przednim odcinku rury wydechowej.
W samochodach z silnikiem Diesla katalizator zwykle znajduje się przed filtrem DPF. Spaliny najpierw przechodzą przez katalizator, a następnie przez filtr cząstek stałych. W niektórych modelach oba elementy są zamknięte w jednej obudowie, dlatego bez dokumentacji serwisowej albo dokładnych oględzin trudno rozdzielić ich funkcje. W bardziej rozbudowanych układach może występować także kolejny katalizator za filtrem DPF.
W samochodach ciężarowych obudowa jest znacznie większa niż w aucie osobowym. Często znajduje się blisko silnika, z boku pojazdu, w okolicy przedniego koła lub nieco nad nim. Jej wygląd może przypominać duży walec albo prostopadłościenny zbiornik. W hybrydach katalizator występuje w układzie spalinowym silnika benzynowego, ale nie dotyczy części elektrycznej napędu.
Gdzie szukać numeru katalizatora?
Numer katalogowy lub oznaczenie producenta znajduje się zazwyczaj na obudowie. Nie każdy katalizator ma jednak czytelny numer, a korozja i wysoka temperatura mogą utrudnić jego odczyt. Poszukiwanie oznaczenia wykonaj w następującej kolejności:
- Zapewnij dobre oświetlenie i obejrzyj całą zewnętrzną powierzchnię metalowej obudowy.
- Poszukaj graweru, wybitego oznaczenia albo symbolu producenta na płaskiej części obudowy.
- Nie skupiaj się na naklejce, ponieważ pod wpływem temperatury i zabrudzeń mogła się odkleić lub całkowicie zniszczyć.
- Sprawdź, czy odczytany numer jest kompletny, a przy korozji porównaj go z dokumentacją serwisową lub skonsultuj z mechanikiem.
W niektórych przypadkach dostęp do oznaczenia wymaga zdjęcia osłony termicznej, a czasem demontażu elementu. Numer VIN pojazdu często wystarcza do dobrania części, dlatego nie należy samodzielnie rozłączać układu wydechowego tylko po to, aby znaleźć oznaczenie.
Bezpieczeństwo i legalność oględzin
Nie wchodź pod samochód oparty wyłącznie na podnośniku. Do oględzin potrzebne są stabilne podpory, a układ wydechowy powinien być całkowicie zimny. Rozgrzany katalizator osiąga bardzo wysoką temperaturę, dlatego dotknięcie obudowy może spowodować poważne oparzenie.
Samodzielne wycinanie katalizatora i zastępowanie go strumienicą jest niedozwoloną ingerencją w układ oczyszczania spalin. Brak wymaganego elementu może skutkować problemem podczas badania technicznego, mandatem i zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego. Jeśli katalizator jest niewidoczny, znajduje się wewnątrz kolektora lub jest połączony z DPF, nie demontuj osłon na siłę. W takiej sytuacji bezpieczniej zlecić identyfikację warsztatowi.
W praktyce trzeba więc szukać go na początku układu wydechowego – za kolektorem, przy silniku lub pod przednią częścią podłogi. Metalowa, smukła puszka przed tłumikami zwykle wskazuje właściwy element, ale pewne rozpoznanie zależy od konkretnej konstrukcji samochodu.
